سخنگوی مرکز مبادلات در گفت و گو با مشرق :

یورو از مرکز مبادلات حذف نمی شود/مشکل ارزی دارو در حال حل شدن است/در برخی از ارزها مازاد هم داریم

گرچه ابتدای طرح گفتیم دو درصد زیر نرخ بازار، ولی الان بازار عمده ارز کشور، همین مرکز مبادله است و اینجاست که راهبری نرخ ارز را بر عهده گرفته است.

مرکز مبادله دارندگان و متقاضیان ارز که به اختصار مرکز مبادلات ارزی نامیده می شود، بیش از یک ماه است که فعالیت خود را آغاز کرده است. این مرکز که ساختار ساده ای دارد، بر اساس یک معادله پیچیده نرخی برای ارز تعیین می کند که رسما ارز را در کشور سه نرخی کرده است.

هم اکنون ارز با نرخ مرجع توسط بانک مرکزی برای واردات دو گروه از کالاهای اساسی و دارو تامین می شود. از سوی دیگر نرخی در بازار آزاد ارز وجود دارد که در صرافی ها این نرخ ارائه می شود. با این وجود نرخ سوم ارز که میان دو نرخ قبلی است، توسط مرکز مبادلات کشف شد.

نرخ ارز در مرکز مبادلات قرار بود دو درصد زیر قیمت بازار آزاد باشد، اما هم اکنون این عدد بیش از اینها با نرخ بازار تفاوت دارد. مسوولان بانک مرکزی معتقدند نرخ موجود در بازار آزاد کاذب است و نمی تواند ملاک عمل باشد. به گفته آنها نرخ مورد نظر بانک مرکزی برای محاسبه نرخ ارز مبادله ای، عددی است که با آن در بازار رسمی معامله صورت گرفته است.

به هر حال با گذشت یک ماه از آغاز به کار این مرکز، فعالیت آن توسعه یافته و حجم قابل توجهی از کالاها در آن تامین مالی می شوند. با این وجود هنوز موانعی جدی بر سر ادامه فعالیت آن وجود دارد.

درباره نحوه فعالیت مرکز و مشکلات پیش روی آن با "صمد کریمی" سخنگوی مرکز مبادله دارندگان و متقاضیان ارز گفت و گو کرده ایم که مشروح آن از نظرتان می گذرد :

مشرق ؛بر اساس قانون،مدیریت و کنترل بازار ارز بر عهده بانک مرکزی است، اما به نظر می رسد بانک مرکزی در این مقطع ناموفق عمل کرده است. نوسان نرخ ارز در بازار آزاد طی ماه های گذشته بسیار زیاد بود و تاثیر آن هم بر کالاها نمایان شد. چرا این وضعیت پیش آمد؟

** ما در حوزه ارز در یک دوره گذار هستیم. با این وجود مسیر درست و صحیح برای کنترل بازار ارز، توسط بانک مرکزی با همکاری مجلس و دولت و بخش خصوصی انتخاب شده است.

حجم مبادلات ارز خارجی در دنیا روزانه 4 هزار میلیارد دلار است که 1.5 هزار میلیارد دلار آن نقدی و 2.5 هزار میلیارد دلار آن به صورت معاملات فیوچر، فوروارد، سواپ و آپشن انجام می شود. فقط پنج درصد معاملات در بازار ارز دنیا به صورت فیوچر در بازار بورس انجام می شود. در واقع بازیگران اصلی بازار ارز در دنیا بانک های مرکزی، بانک های تجاری، بانک های سرمایه گذاری، صادرکنندگان و واردکنندگان هستند.

به موضوع ارز نباید سطحی نگاه کرد. امروز هر مکانیزمی خارج از بازار رسمی بالاخره بخشی از تقاضا را پوشش می دهد، اما هدف سیاست  گذار اصلی، پوشش همه تقاضاهای کشور از طریق شبکه بانکی و صرافی های مجاز است. ما همین هدف را دنبال می کنیم.

مشرق ؛ در این مدت یک ماهه، شما ارزیابی مثبتی از عملکرد مرکز مبادلات ارزی دارید؟

** عملکرد مرکز بر اساس اعداد این را ثابت می کند. روز اول فقط دو بانک در مرکز مستقر بودند، اما امروز تقریبا همه بانک های کشور یک نماینده در مرکز دارند. رشد ارزش مبادلات روزانه مرکز هم بیش از 25 درصد است و اقدامات پیش رو هم مسیر را مشخص کرده است. آینده هم روشن است، اما به نظر من انتشار اخبار غلط ممکن است آسیب زا باشد.

مشرق ؛ ولی این روزها از اعداد عجیب و غریبی در بازار ارز خبر می رسد ؟

** داده های پرت در هر اقتصادی هست، ولی مسیر رسمی چیز دیگری است. هدف نهایی طوری است که داده های پرت، امید ریاضشان صفر خواهد بود.

مشرق ؛ مرکز مبادله قرار بود به بازار خط بدهد، اما قانون این مرکز این گونه است که عدد را دو درصد زیر قیمت بازار تعیین می کند. در واقع به طور قانونی ارز مبادله ای از بازار پیروی می کند.

** ببینید! در سال 1389 نرخ ارز تقریبا یکسان بود و نوسانی وجود نداشت، اما از نیمه دوم همان سال نوسان ها شدید شد و به سال 91 هم رسید. این یک بحث کارشناسی دقیق دارد. بعد از 1971 نظام های ارزی در دنیا تغییر پیدا کرد و دیگر ارزش پول هر کشوری به طلا و دلار وابسته نیست.

ارزش پول امروز تابع صادرات کالا و خدمات، واردات مواد اولیه واسطه ای و سرمایه ای، رشد نقدینگی و تورم، سرمایه انسانی و میزان منابع و متغیرهای اقتصادی و امنیت ملی است. با راه اندازی مرکز مبادله تمامی این مولفه ها در تعیین نرخ لحاظ شد.

گرچه ابتدای طرح گفتیم دو درصد زیر نرخ بازار، ولی الان بازار عمده ارز کشور، همین مرکز مبادله است و اینجاست که راهبری نرخ ارز را بر عهده گرفته است. مولفه های ما هم نشان می دهد که در پایان سال 91 با توجه به برآوردها، تراز تجاری کشور مثبت است و میزان صادرات کالا و خدمات نسبت به واردات، یک رقم مازاد و مثبت است، پس دلیلی ندارد که نوسانات شدید در بازار داشته باشیم.

نرخ مبادله ای به صادرکنندگان انگیزه می دهد که رقابت پذیریشان افزایش یابد و در واقع نرخ واقعی ارز در کشور ما رشد پیدا کرده و رشدش به این معناست که کالاهایی که توسط صادرکنندگان ایرانی در دنیا هست، از رقابت پذیری بالاتری برخوردار است. این پیام خوبی به تولیدکنندگان است و جهش خوبی در رشد صادرات غیرنفتی ایجاد خواهد کرد.